رابطه زبان و فرهنگ1

باسمه تعالی

      مدتی است که دغدغه های فرهنگی موجی فراگیر در جامعه ایجاد نموده است و چاره جویی برای کشف ناهنجاریهای رفتاری و کلامی موجود در فرهنگ اجتماعی همت بسیاری گشته است.  اما مقوله فرهنگ از مصادق سهلِ ممتنع است. و تنها راه دست یابی به هنجارها و ناهنجارها کشف راه های علمی و یاری گرفتن از آنهاست. یکی از راه های درک و فهم ناهنجاری اجتماعی و فرهنگی که در حقیقت آسیبهای وارد شده در فرهنگمان به شمار می آید (عوامل بیرونی)نه ناشی از عوامل درونی-البته قصدم تحمیل عوامل بیرونی و چشم بستن به آسیبهای درون فرهنگی نیست-  فهم زبانی یا درنگ و تأمل در ساختارهای زبانی ایرانیان است. این مطلب؛یعنی پیوند میان زبان و فرهنگ مسأله ای نویافته نیست مدتی است که برخی محققان زبانشناسی اجتماعی، روانشناسی زبان و... بدان توجه داشته اند. تاز ترین اثر تحقیقی که این بار از نگاه یک بیگانه ارائه شده و در ایران ترجمه شده است،تحقیقی است که "ویلیام بی من" در کتاب زبان،منزت و قدرت به برخی از این آسیبها اشاره کرده است. گرچه نسبت به برخی از قضاوتهای او شک و تردید دارم و آنها را مردود و نادرست می دانم.

اگر مطابق نظریه «نسبیت زبانی» بپذریم که زبان هر قوم ساختار فکری آن قوم را بازگو می کند، باید بر این اصل نیز توجه نماییم که زبان  نیز بازتاب ساختار فکری و فرهنگی  یک قوم به شمار می آید. زبان فارسی نیز ازاین قاعده مستثنی نیست و واکاوی نشان ها و ساختار دستوری زبان فارسی در ادوار گوناگون زبان فارسی می تواند نمایان کننده این مهم باشد. چنانکه آشفتگی زبانی و ساختار ناساز زبان فارسی در دوره قاجاریه  نمودی آشکار از فضای تزویرآلود، آشفته و متملقانه ای است که قاجاریه مروج آن بودند و مردم برای کسب امتیاز یا دفع شر حکام نادان و مالیخولیا زده قاجاریه بدان پناه می جستند. به عقیدة نویسنده، اوج درونی شدن تفکر  زبان متملقانه ایرانی محصول همین دوران است، گرچه سلطه دوهزار و چند صد ساله نظام سلطنتی که قانونی را جز تحمیل زور و اجبار اجرایی نمی دانستند و حقوقی را جز حقوق شاه و خانواده شایسته توجه نمی دیدند، بی تأثیر نبوده است.

با وجود انکه انقلاب طومار ساختار نامبارک و آشفته و متملقانه نظام سلطنتی را در پیچید و نوعی بازسازی اندیشگانی و رفتاری و به طور کلی بازسازی فرهنگی ایجاد نمود، اما هنوز نسل حاضر نتوانسته همه آن آسیب های به میراث مانده گذشته را از خود دفع نماید و گاه و بیگاه با شدت و ضعف در ساختار زبانی اقوام ایرانی نمود می یابد.

 

/ 1 نظر / 8 بازدید
شكوه فرهگ

با سلام خدمت استاد منتظر قسمت دوم هستيم